vtbkultuur Bonheiden

Bonheiden

Wijnthema ‘Portwijnen’

Port is de afkorting voor portwijn, een versterkte wijn uit de Portugese Dourovallei, met een alcoholgehalte tussen 18 en 20%. Het is een typische zoete rode, witte of rosé wijn, vaak foutief geserveerd als aperitief, maar een uitstekend digestief en dessertwijn. Tegenwoordig wordt o.a. in Australië en Zuid-Afrika versterkte wijn geproduceerd met sterke gelijkenis aan port.

Datum: 12/11/2020
Uur: 20:15
Plaats: Ludwinahuis
Adres: Zellaerdreef 2 , 2820 Bonheiden
Prijs leden: € 18,00
Prijs niet-leden: € 20,00
Thema: Culinair
Geschiedenis en erfgoed
Wetenschap en techniek
Type: Reportage of lezing

Port(o) is er al lang en is er nog steeds! Vooral de robijnrode Ruby van Sandeman, vaak voorafgegaan door Fine als extra pseudo kwaliteitsaanduiding, deed het goed en is ook vandaag nog steeds bij de modale portliefhebber het geliefkoosde aperitief bij uitstek. Was het succes een gevolg van de kwaliteit, de lage prijs en/of een resultaat van een marketingmachine met het Zorro silhouet als uithangbord? Ook op gebied van portproductie is men veelal bij het oude gebleven, al werden er ook hier enkele verbeteringen geïntroduceerd. Single quinta/property Ports zorgen voor meer specifieke identiteit en doorbreken het één-potnat gemene van de grote porthuizen. Grote geautomatiseerde mengers vervangen steeds meer het ambachtelijk trappen van de gistende druivenmost in betonnen lagares.

Een classificatiesysteem werd opgezet om het karakter en kwaliteitspotentieel van de diverse wijngaardpercelen voor de productie van portwijnen in de Dourovallei te rangschikken. Er wordt dus niet een status toegekend aan de portwijnen zelf, maar aan de wijngaard waarvan de wijnmaker gebruik maakt. Een gelijkaardige benadering bestaat ook in andere wijnregio’s, denken wij maar aan o.a. Champagne, Bourgogne, Chianti Classico, … Het classificatiesysteem wordt beheerd door het Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto - IVDP. Er wordt ook op toegezien dat het toegestane rendement van een wijngaard, op basis van de geregistreerde kenmerken, niet worden overschreden. 

Met een quinta wordt in Portugal een bedrijf of boerderij bedoeld, dat druiven verbouwd. Meestal worden door handelshuizen in Porto of Vila Nova de Gaia, druiven van bepaalde quinta’s ingekocht, waarna zij er portwijn van maken. Heel veel porthuizen hebben vaak geen eigen wijngaarden, al bezitten de grotere portmerken er vaak wel enkele. Slechts enkele quinta’s maken hun eigen port, dat is trouwens pas sinds 1986 toegelaten. De druiven komen dan enkel van de eigen wijngaarden en de portflessen krijgen de vermelding single quinta, single property of single vineyard op het etiket. Enkele voorbeelden hiervan zijn Quinta do Noval, Quinta do Vesuvio en Quinta do Crasto. In deze hoedanigheid is een quinta vergelijkbaar met een Frans château of Duits wijngoed. De meeste (grote) porthuizen bezitten meerdere quinta’s met verschillend geclassificeerde wijngaarden.

Ook al zijn er voor de portproductie meer dan 100 druivenrassen toegestaan, toch zijn er maar een tiental echt belangrijk: de blauwe Tinta Amarela, Tinta Barroca, Tinto Cão, Touriga Franca, Touriga Nacional en Tinta Roriz (Tempranillo) en de witte Malvasia Fina (Trebbiano Toscano), Viosinho, Donzelinho en Gouveio. Al deze druivenrassen staan bekend om hun lage opbrengsten, wat gunstig is voor een hogere kwaliteit. Een zeer goede druif voor port is Tinta Roriz, ook bekend als Tempranillo. Wijngaarden met deze druif zullen dan ook hogere punten scoren.

Portstijlen: op vat gerijpte port (White port, Ruby, Tawny, Reserva, Colheita en Crusted) en op fles gerijpte port (Single quinta vintage, Vintage, Late bottled vintage, Vintage character en Garrafeira).

Het IVDP maakt ook onderscheid tussen wijnen op instapniveau in de standaardcategorie, die bedoeld zijn om jong (joven) gedronken te worden, en wijn op premium niveau in de topcategorie, die gemaakt worden om te verbeteren door veroudering in houten vaten of op fles. De combinatie van beoogde stijl en kwaliteitsniveau ligt dan ook aan de basis van de tijdsduur dat portwijnen zullen rijpen op hout vooraleer zij zullen gebotteld worden en op de markt gebracht, dat kan gaan van een minimum van één jaar tot verschillende decennia voordat het wordt uitgebracht op de markt. Standaard portwijnen zullen de minimale rijping ondergaan en zo snel mogelijk op de markt komen. Voor speciale portwijnen aan de andere kant zijn er, afhankelijk van de stijl, diverse niveaus van veroudering op hout: matig lang voor premium Ruby Port stijlen en lang tot zeer lang (10 tot 40 jaar en meer) voor premium Tawny Port en White Port stijlen. Tawny portwijnen zullen ook minstens één keer per jaar worden overgeheveld om het oxidatieve karakter, dat kenmerkend is voor de stijl, te stimuleren. In het algemeen zal ook de manier waarop de wijnmaker zijn portwijnen stockeert een fundamentele impact hebben op hun stijl en kleur, m.a.w. het type en de capaciteit van de recipiënten waarin de portwijnen worden gerijpt, in combinatie met de tijdsduur dat de wijnen erin doorbrengen, vormen de stijl van een portwijn. Als vuistregel geldt ook dat hoe kleiner het houten vat is, hoe meer oxidatief het verouderingsproces zal zijn.

Sommelier-Conseil Louis Verschueren, docent ‘wijnkunde’ bij Syntra, zal de portwijnen uitvoerig bespreken en de degustatie van 9 vakkundig gekozen wijnen begeleiden.

Deelnemen aan deze wijnavond: inschrijven bij Georges Soyez (tel. 0478.99.97.86) of via e-mail bonheiden@vtbkultuur.be én € 20,00 (€ 18,00 voor vtbKultuur-leden) storten op de bankrekening BE71 9795 4287 6669 van vtbKultuur Bonheiden.

Inschrijven is noodzakelijk!

Tekst © Louis Verschueren

<
>
x